Euthanasie

Euthanasie raakt aan de kern van het werk van veel zorgprofessionals, maar brengt tegelijkertijd complexe vragen en spanningen met zich mee. In de praktijk lopen behandelaren tegen uiteenlopende dilemma’s aan: wanneer gaat u het gesprek aan, hoe weegt u verschillende belangen af, en hoe verhouden persoonlijke overtuigingen zich tot professionele verantwoordelijkheid? 

In deze lezing wordt ingezoomd op de dagelijkse praktijk van euthanasieverzoeken. Aan de hand van herkenbare situaties worden ethische dilemma’s en juridische kaders met elkaar verbonden. Wat vragen de zorgvuldigheidseisen in de praktijk? Waar zit de ruimte, en waar schuurt het? 

Een openingslezing die richting geeft aan de dag en herkenning biedt voor iedereen die betrokken is bij zorg rond het levenseinde. 

In Nederland worden steeds vaker wilsverklaringen opgesteld over medische zorg, zoals een volmacht, behandelverbod of een schriftelijk euthanasieverzoek. In wilsverklaringen wordt veelal gevorderde dementie genoemd als schrikbeeld, en als situatie waarin de persoon niet verder zou willen leven.
Hoe komt het dat euthanasie op basis van een schriftelijk verzoek desondanks zo weinig voorkomt? Wat is de waarde van wilsverklaringen in de praktijk?

In deze lezing staan wilsverklaringen centraal. De context van proactieve zorgplanning wordt geschetst, en er wordt dieper ingegaan op euthanasie bij gevorderde dementie. Wanneer is euthanasie bij dementie mogelijk en wanneer niet? Wat moet er in een schriftelijk euthanasieverzoek staan? En wat als wensen en grenzen verschuiven of een euthanasiewens zelfs lijkt te verdwijnen?

Deze lezing biedt verdieping op een actueel maatschappelijk thema waar zorgverleners dagelijks mee te maken krijgen en waar veel misverstanden over bestaan.

Na het bijwonen van deze lezing:

• Weet je wanneer euthanasie bij dementie wel en niet mogelijk is, en kun je veel voorkomende misverstanden uit de wereld helpen;
• Begrijp je de implicaties van verschuivende wensen en grenzen t.a.v. het levenseinde, van mensen met én zonder dementie;
• Weet je wat wilsverklaringen in de praktijk waardevol kan maken en welke beperkingen ze hebben.

• Euthanasiezorg bij dementie De sprekers zijn Inge de Lange, verpleegkundige

  Tijdens deze sessie gaan we met elkaar in gesprek over euthanasie en dementie. Hoe ga je het gesprek aan over euthanasie met een patiënt met dementie en diens naasten? Er zijn veel mensen, voordat de dementie toeslaat, die duidelijke ideeën hebben waar voor hen de grens zou moeten liggen; wat moet er worden gedaan wanneer het brein door dementie niet meer helder is? Wat blijft er dan over van deze wensen en ideeën?

  Hoe begeleid je patiënten met dementie in hun euthanasietraject? Hoe kan je je hierop voorbereiden, wat kan de rol van een zorgverlener zijn en wat kan de familie betekenen? Wat zijn de valkuilen die je kunt tegenkomen bij euthanasie en dementie? Hoe schuiven de grenzen, het ziekteproces en de wilsbekwaamheid? En onder welke voorwaarden is euthanasie bij wilsonbekwaamheid mogelijk?

  Na het volgen van deze sessie krijg je:

  • Praktische handvatten
  • Medisch-juridische verdieping
  • Ondersteuning bij zorgvuldige besluitvorming
• Euthanasie bij psychisch lijden De sprekers zijn Jacqueline Hovens, psychiater

  Euthanasieverzoeken bij psychisch lijden behoren tot de meest complexe en beladen vraagstukken in de praktijk. Hoe ga je om met langdurig en uitzichtloos psychisch lijden? Wanneer is er sprake van wilsbekwaamheid, en hoe verhoudt zich dit tot behandelopties en herstelkansen?

  In deze workshop wordt ingezoomd op de praktijk van euthanasie bij psychisch lijden. Aan de hand van casuïstiek wordt stilgestaan bij de beoordeling, de dilemma’s en de rol van verschillende betrokken professionals.

• Euthanasie bij stapeling van ouderdomsaandoeningen De sprekers zijn Harma Stenveld, arts ambulant team en medisch manager

  Bij een stapeling van ouderdomsaandoeningen is er vaak geen sprake van één duidelijke aandoening, maar van meerdere gezondheidsproblemen die samen leiden tot ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Wanneer is sprake van voltooid leven problematiek zonder medische grondslag en wanneer is sprake van een stapeling van ouderdomsaandoeningen? In deze sessie wordt volop aandacht besteed aan dit vraagstuk mede op basis van de wettelijke criteria en staat de praktijk centraal. Aan de hand van casuïstiek wordt ingegaan op de beoordeling van deze verzoeken, de toepassing van de zorgvuldigheidseisen en de dilemma’s die hierbij kunnen ontstaan. Ook is er aandacht voor de rol van verschillende betrokken zorgprofessionals en de afwegingen die in het proces gemaakt worden.

  Na het volgen van deze sessie:

  • Leer je herkennen welke specifieke aandachtspunten spelen bij een euthanasieverzoek waarbij het lijden voortkomt uit een stapeling van ouderdomsaandoeningen.
  • Ken je de aanpak van een euthanasieverzoek bij een stapeling van ouderdomsaandoeningen.
  • Heb je meer kennis van de Nederlandse wetgeving euthanasie en stapeling.
  • Leer je aan de hand van casuïstiek analyseren welke informatie nodig is om de relatie tussen de medische grondslag, de ervaren beperkingen en het lijden van de patiënt zorgvuldig te onderzoeken.
  • Ken je de kenmerken van een stapeling van ouderdomsaandoeningen en deze onderscheiden van het concept ‘voltooid leven’.
• Kan euthanasie bij iemand met een (licht) verstandelijke beperking? De sprekers zijn Marijke Tonino, arts in de ouderengeneeskunde en in de zorg voor verstandelijk gehandicapten

  Een euthanasieverzoek van iemand met een (licht) verstandelijke beperking roept specifieke vragen en dilemma’s op. Hoe beoordeel je de wilsbekwaamheid? Hoe verhouden autonomie en bescherming zich tot elkaar? En welke rol spelen naasten, begeleiders en andere betrokken zorgprofessionals?

  In deze workshop staan de medische, ethische en praktische vraagstukken rondom euthanasieverzoeken bij mensen met een verstandelijke beperking centraal. Aan de hand van de praktijk wordt ingegaan op zorgvuldige besluitvorming, handelingsverlegenheid en de dilemma’s die professionals in verschillende fasen van een euthanasietraject kunnen tegenkomen.

  Deze sessie biedt verdieping en praktische inzichten voor professionals die in hun werk met deze complexe en gevoelige vraagstukken te maken (kunnen) krijgen.

   

• Duo-euthanasie: zorgvuldigheid en dilemma’s bij gelijktijdige verzoeken De sprekers zijn Marc Mulders, arts en medisch manager

  Duo-euthanasie brengt specifieke vragen en dilemma’s met zich mee. Hoe beoordeel je twee afzonderlijke verzoeken die sterk met elkaar verweven zijn? In hoeverre beïnvloeden mensen elkaar, en hoe bewaak je de zelfstandigheid en wilsbekwaamheid van beide patiënten?

  In deze sessie wordt ingegaan op de praktijk van duo-euthanasie. Aan de hand van casuïstiek en recente ontwikkelingen worden de zorgvuldigheidseisen, aandachtspunten in het proces en de rol van betrokken zorgprofessionals besproken. Ook is er aandacht voor de emotionele en ethische aspecten die hierbij een rol spelen.

  Na het volgen van deze sessie leer je:

  • De specifieke aandachtspunten en dilemma’s bij een verzoek om duo-euthanasie herkennen.
  • Toelichten waarom beide euthanasieverzoeken afzonderlijk en zorgvuldig moeten worden onderzocht, met bijzondere aandacht voor vrijwilligheid, weloverwogenheid en mogelijke onderlinge beïnvloeding.
  • Aan de hand van casuïstiek reflecteren op de medische, ethische en praktische afwegingen die een rol spelen bij de beoordeling en uitvoering van duo-euthanasie.

• Euthanasiezorg bij dementie De sprekers zijn Inge de Lange, verpleegkundige

  Tijdens deze sessie gaan we met elkaar in gesprek over euthanasie en dementie. Hoe ga je het gesprek aan over euthanasie met een patiënt met dementie en diens naasten? Er zijn veel mensen, voordat de dementie toeslaat, die duidelijke ideeën hebben waar voor hen de grens zou moeten liggen; wat moet er worden gedaan wanneer het brein door dementie niet meer helder is? Wat blijft er dan over van deze wensen en ideeën?

  Hoe begeleid je patiënten met dementie in hun euthanasietraject? Hoe kan je je hierop voorbereiden, wat kan de rol van een zorgverlener zijn en wat kan de familie betekenen? Wat zijn de valkuilen die je kunt tegenkomen bij euthanasie en dementie? Hoe schuiven de grenzen, het ziekteproces en de wilsbekwaamheid? En onder welke voorwaarden is euthanasie bij wilsonbekwaamheid mogelijk?

  Na het volgen van deze sessie krijg je:

  • Praktische handvatten
  • Medisch-juridische verdieping
  • Ondersteuning bij zorgvuldige besluitvorming
• Euthanasie bij psychisch lijden De sprekers zijn Jacqueline Hovens, psychiater

  Euthanasieverzoeken bij psychisch lijden behoren tot de meest complexe en beladen vraagstukken in de praktijk. Hoe ga je om met langdurig en uitzichtloos psychisch lijden? Wanneer is er sprake van wilsbekwaamheid, en hoe verhoudt zich dit tot behandelopties en herstelkansen?

  In deze workshop wordt ingezoomd op de praktijk van euthanasie bij psychisch lijden. Aan de hand van casuïstiek wordt stilgestaan bij de beoordeling, de dilemma’s en de rol van verschillende betrokken professionals.

• Euthanasie bij stapeling van ouderdomsaandoeningen De sprekers zijn Harma Stenveld, arts ambulant team en medisch manager

  Bij een stapeling van ouderdomsaandoeningen is er vaak geen sprake van één duidelijke aandoening, maar van meerdere gezondheidsproblemen die samen leiden tot ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Wanneer is sprake van voltooid leven problematiek zonder medische grondslag en wanneer is sprake van een stapeling van ouderdomsaandoeningen? In deze sessie wordt volop aandacht besteed aan dit vraagstuk mede op basis van de wettelijke criteria en staat de praktijk centraal. Aan de hand van casuïstiek wordt ingegaan op de beoordeling van deze verzoeken, de toepassing van de zorgvuldigheidseisen en de dilemma’s die hierbij kunnen ontstaan. Ook is er aandacht voor de rol van verschillende betrokken zorgprofessionals en de afwegingen die in het proces gemaakt worden.

  Na het volgen van deze sessie:

  • Leer je herkennen welke specifieke aandachtspunten spelen bij een euthanasieverzoek waarbij het lijden voortkomt uit een stapeling van ouderdomsaandoeningen.
  • Ken je de aanpak van een euthanasieverzoek bij een stapeling van ouderdomsaandoeningen.
  • Heb je meer kennis van de Nederlandse wetgeving euthanasie en stapeling.
  • Leer je aan de hand van casuïstiek analyseren welke informatie nodig is om de relatie tussen de medische grondslag, de ervaren beperkingen en het lijden van de patiënt zorgvuldig te onderzoeken.
  • Ken je de kenmerken van een stapeling van ouderdomsaandoeningen en deze onderscheiden van het concept ‘voltooid leven’.
• Kan euthanasie bij iemand met een (licht) verstandelijke beperking? De sprekers zijn Marijke Tonino, arts in de ouderengeneeskunde en in de zorg voor verstandelijk gehandicapten

  Een euthanasieverzoek van iemand met een (licht) verstandelijke beperking roept specifieke vragen en dilemma’s op. Hoe beoordeel je de wilsbekwaamheid? Hoe verhouden autonomie en bescherming zich tot elkaar? En welke rol spelen naasten, begeleiders en andere betrokken zorgprofessionals?

  In deze workshop staan de medische, ethische en praktische vraagstukken rondom euthanasieverzoeken bij mensen met een verstandelijke beperking centraal. Aan de hand van de praktijk wordt ingegaan op zorgvuldige besluitvorming, handelingsverlegenheid en de dilemma’s die professionals in verschillende fasen van een euthanasietraject kunnen tegenkomen.

  Deze sessie biedt verdieping en praktische inzichten voor professionals die in hun werk met deze complexe en gevoelige vraagstukken te maken (kunnen) krijgen.

De tijd dat men simpelweg voor- of tegen euthanasie kon zijn ligt ver achter ons; het levenseindedebat wordt steeds complexer en genuanceerder.. In deze lezing biedt Sisco van Veen houvast in de vorm van stellingen die uitnodigen tot reflectie. Met deze ‘levenseinde keuzehulp’ kunt u bepalen welke waarden belangrijk voor u zijn en waar u (ongeveer) staat binnen het levenseindedebat. 

Na deze afsluiting:

• Leert u de veelvoorkomende standpunten binnen het levenseindedebat herkennen;
• Leert u welke mogelijke consequenties bij deze standpunten horen;
• Kunt u bepalen waar u zelf ongeveer staat.