Alledaagse klachten in de eerste lijn

Alledaagse klachten zijn misschien vaak onschuldig, maar in de spreekkamer roepen ze regelmatig grote vragen op. Iedere huisarts ziet patiënten met klachten als hoesten, jeuk, wratten, aften, haaruitval, duizeligheid en oorklachten. Juist bij deze veelvoorkomende klachten is het de kunst om snel te herkennen wat onschuldig is, wanneer geruststelling volstaat en wanneer je wél moet behandelen, vervolgen of verwijzen.

In De Alledaagse Klachten Quiz neemt Tobias Bonten je op een interactieve en luchtige manier mee langs herkenbare casussen uit de praktijk. Wat weet je nog precies? Waar zitten de valkuilen? En welke adviezen zijn inmiddels achterhaald of juist onmisbaar?

De quiz vormt een energieke start van de congresdag en zet meteen de toon: alledaagse klachten vragen om scherpe triage, goede uitleg en praktische beslissingen.

• Duizeligheid: praktische triage bij een vage klacht De sprekers zijn Prof. dr. Tjasse Bruintjes , Bijzonder hoogleraar KNO-heelkunde

  Duizeligheid is vaak vaag, invaliderend en lastig te duiden. Meestal is er geen ernstige oorzaak, maar je wilt neurologische, cardiovasculaire of andere alarmsignalen niet missen. In deze sessie leer je sneller richting geven aan de klacht en beter bepalen wanneer je zelf kunt behandelen, geruststellen of verwijzen.

   

  Na afloop van de presentatie:

  • ✔ Kan je de meest voorkomende oorzaken van duizeligheid herkennen
  • ✔ Weet je hoe je BPPD kunt vaststellen en (zelf) behandelen
  • ✔ Weet je welk onderzoek zinvol is bij de acuut duizelige patiënt
  • ✔ En wanneer je kunt verwijzen naar de vestibulair fysiotherapeut
• Moeheid: veelvoorkomend, breed en lastig

  Moeheid is een van de meest voorkomende en tegelijk meest complexe klachten in de eerste lijn. De oorzaak kan somatisch, psychisch, leefstijlgerelateerd of contextueel zijn. Deze sessie helpt je om structuur aan te brengen in een brede klacht, zonder direct te vervallen in onnodige diagnostiek.

   

  Je leert:

  • ✔ moeheid systematisch benaderen zonder alles te onderzoeken;
  • ✔ onderscheid maken tussen somatische, psychische en leefstijlfactoren;
  • ✔ patiënten goed begeleiden wanneer er geen eenduidige oorzaak is.
• Testosteron bij mannen en vrouwen: meten, behandelen of juist niet?

  Patiënten komen steeds vaker met vragen over testosteron, vermoeidheid, libido, overgang, spiermassa of vitaliteit. Soms gevoed door media, podcasts of commerciële aanbieders. Wanneer test je wel, wanneer juist niet, en hoe bespreek je verwachtingen?

   

  Je leert:

  • ✔ wanneer testosterononderzoek zinvol is;
  • ✔ vragen over testosteron bij mannen én vrouwen evidence-based bespreken;
  • ✔ medicalisering en commerciële claims herkennen en duiden.
• Huidklachten in de eerste lijn: jeuk, eczeem en verschillen tussen huidtypen De sprekers zijn Menno Gaastra, Dermatoloog

  Jeuk/eczeem scoort niet in de top, maar blijft relevant. Ik zou deze sessie actualiseren door ook huidafwijkingen bij donkere huid mee te nemen, omdat dat expliciet als suggestie terugkomt.

  Jeuk, eczeem en huidafwijkingen komen veel voor, maar zijn niet altijd eenvoudig te beoordelen. Hoe herken je alarmsignalen, wanneer behandel je zelf en hoe voorkom je dat je huidklachten bij verschillende huidtypen mist of onderschat?

   

  Je leert:

  • ✔ jeuk en eczeem praktisch beoordelen;
  • ✔ basisbehandeling en verwijsmomenten beter toepassen;
  • ✔ huidafwijkingen bij verschillende huidtypen bewuster herkennen.

   

• Tinnitus en oorklachten: uitleg, geruststelling en verwijzen De sprekers zijn Rilana Cima, Psycholoog

  Oorklachten zoals tinnitus, druk op de oren en een vol gevoel leiden vaak tot ongerustheid. Patiënten willen weten of het overgaat, of er schade is en of verwijzing nodig is. In deze sessie staat centraal hoe je uitlegt, geruststelt en veilig verwijst.

   

  Je leert:

  • ✔ wat je wel en niet moet beloven bij tinnitus;
  • ✔ wanneer oorklachten passen bij tubadysfunctie, oorsmeer, stress of gehoorverlies;
  • ✔ wanneer verwijzing naar KNO, audiologisch centrum of tinnitusteam nodig is.
• Chronische hoest: wanneer moet je verder kijken?

  Hoesten is alledaags, maar chronische hoest roept vaak onzekerheid op. Wanneer denk je aan astma, reflux, medicatie, postinfectieuze klachten, psychosociale factoren of longpathologie? Deze sessie helpt je om chronische hoest praktisch te benaderen en te bepalen wanneer aanvullend onderzoek of verwijzing zinvol is.

   

  Je leert:

  • ✔ chronische hoest systematisch benaderen;
  • ✔ alarmsignalen en risicofactoren herkennen;
  • ✔ patiënten geruststellen zonder belangrijke oorzaken te missen.
• Stress, angst en lichamelijke klachten: wat werkt in de spreekkamer?

  Veel alledaagse klachten hebben een relatie met stress, angst, overbelasting of somberheid. Tegelijk wil je niet te snel psychologiseren of lichamelijke oorzaken missen. Deze sessie gaat over het gesprek: hoe benoem je stress, hoe voorkom je medicalisering en hoe help je patiënten verder?

   

  Je leert:

  • ✔ stress en angst bespreekbaar maken zonder de klacht te bagatelliseren;
  • ✔ lichamelijke en psychische factoren samen te bespreken;
  • ✔ patiënten praktische vervolgstappen bieden zonder onnodige diagnostiek.
• Nagelafwijkingen: is het wel schimmel? De sprekers zijn Roeland Watjer, Huisarts

  Een afwijkende nagel wordt vaak snel “schimmel” genoemd, maar er kan meer aan de hand zijn: psoriasis, trauma, eczeem, tekorten of soms een signaal van onderliggende ziekte. Deze sessie helpt je om nagelafwijkingen beter te beoordelen en patiënten realistischer te adviseren.

   

  Je leert:

  • ✔ onychomycose onderscheiden van andere nagelafwijkingen;
  • ✔ bepalen wanneer behandeling zinvol is en wanneer niet;
  • ✔ herkennen wanneer aanvullend onderzoek of verwijzing nodig is.

   

• Duizeligheid: praktische triage bij een vage klacht De sprekers zijn Prof. dr. Tjasse Bruintjes , Bijzonder hoogleraar KNO-heelkunde

  Duizeligheid is vaak vaag, invaliderend en lastig te duiden. Meestal is er geen ernstige oorzaak, maar je wilt neurologische, cardiovasculaire of andere alarmsignalen niet missen. In deze sessie leer je sneller richting geven aan de klacht en beter bepalen wanneer je zelf kunt behandelen, geruststellen of verwijzen.

   

  Na afloop van de presentatie:

  • ✔ Kan je de meest voorkomende oorzaken van duizeligheid herkennen
  • ✔ Weet je hoe je BPPD kunt vaststellen en (zelf) behandelen
  • ✔ Weet je welk onderzoek zinvol is bij de acuut duizelige patiënt
  • ✔ En wanneer je kunt verwijzen naar de vestibulair fysiotherapeut
• PAIS in de huisartsenpraktijk: wanneer vermoeidheid niet de lading dekt De sprekers zijn Jojanneke Kant, Huisarts en kaderhuisarts Spoedzorg huisarts

  Weet jij niet goed wat je aan moet met patiënten met post-acute infectieuze syndromen (PAIS) zoals ME/CVS, long covid of chronische Lyme? Gaat het je duizelen bij de termen PEM, POTS en MCAS?

  Langdurige klachten na een infectie komen steeds vaker op het spreekuur. Denk aan post-covid, ME/CVS, Q-koortsvermoeidheidssyndroom of andere post-acute infectiesyndromen, samen ook wel PAIS genoemd. Patiënten melden zich vaak met extreme uitputting, inspanningsintolerantie, concentratieproblemen, duizeligheid of een terugval na activiteit. Toch worden deze klachten nog regelmatig onderschat of verkeerd geduid.

  Huisarts Jojanneke Kant, bekend als De Vragendokter, verdiepte zich de afgelopen jaren intensief in postinfectieuze ziektebeelden en deelt haar kennis met zorgverleners. In deze sessie laat zij zien hoe je PAIS herkent, wat je als huisarts wél kunt betekenen en hoe je patiënten serieus, praktisch en veilig begeleidt.

   

  Je leert:

  • ✔ hoe je PAIS, zoals post-covid, ME/CVS en Q-koortsvermoeidheidssyndroom, beter herkent in de huisartsenpraktijk;
  • ✔ welke klachten en alarmsignalen belangrijk zijn, zoals PEM, POTS, MCAS, inspanningsintolerantie en cognitieve klachten;
  • ✔ hoe je patiënten begeleidt met erkenning, uitleg, energiemanagement en realistische vervolgstappen.
• Testosteron bij mannen en vrouwen: meten, behandelen of juist niet?

  Patiënten komen steeds vaker met vragen over testosteron, vermoeidheid, libido, overgang, spiermassa of vitaliteit. Soms gevoed door media, podcasts of commerciële aanbieders. Wanneer test je wel, wanneer juist niet, en hoe bespreek je verwachtingen?

   

  Je leert:

  • ✔ wanneer testosterononderzoek zinvol is;
  • ✔ vragen over testosteron bij mannen én vrouwen evidence-based bespreken;
  • ✔ medicalisering en commerciële claims herkennen en duiden.
• Huidklachten in de eerste lijn: jeuk, eczeem en verschillen tussen huidtypen De sprekers zijn Menno Gaastra, Dermatoloog

  Jeuk/eczeem scoort niet in de top, maar blijft relevant. Ik zou deze sessie actualiseren door ook huidafwijkingen bij donkere huid mee te nemen, omdat dat expliciet als suggestie terugkomt.

  Jeuk, eczeem en huidafwijkingen komen veel voor, maar zijn niet altijd eenvoudig te beoordelen. Hoe herken je alarmsignalen, wanneer behandel je zelf en hoe voorkom je dat je huidklachten bij verschillende huidtypen mist of onderschat?

   

  Je leert:

  • ✔ jeuk en eczeem praktisch beoordelen;
  • ✔ basisbehandeling en verwijsmomenten beter toepassen;
  • ✔ huidafwijkingen bij verschillende huidtypen bewuster herkennen.

   

• Tinnitus en oorklachten: uitleg, geruststelling en verwijzen De sprekers zijn Rilana Cima, Psycholoog

  Oorklachten zoals tinnitus, druk op de oren en een vol gevoel leiden vaak tot ongerustheid. Patiënten willen weten of het overgaat, of er schade is en of verwijzing nodig is. In deze sessie staat centraal hoe je uitlegt, geruststelt en veilig verwijst.

   

  Je leert:

  • ✔ wat je wel en niet moet beloven bij tinnitus;
  • ✔ wanneer oorklachten passen bij tubadysfunctie, oorsmeer, stress of gehoorverlies;
  • ✔ wanneer verwijzing naar KNO, audiologisch centrum of tinnitusteam nodig is.
• Chronische hoest: wanneer moet je verder kijken?

  Hoesten is alledaags, maar chronische hoest roept vaak onzekerheid op. Wanneer denk je aan astma, reflux, medicatie, postinfectieuze klachten, psychosociale factoren of longpathologie? Deze sessie helpt je om chronische hoest praktisch te benaderen en te bepalen wanneer aanvullend onderzoek of verwijzing zinvol is.

   

  Je leert:

  • ✔ chronische hoest systematisch benaderen;
  • ✔ alarmsignalen en risicofactoren herkennen;
  • ✔ patiënten geruststellen zonder belangrijke oorzaken te missen.
• Stress, angst en lichamelijke klachten: wat werkt in de spreekkamer?

  Veel alledaagse klachten hebben een relatie met stress, angst, overbelasting of somberheid. Tegelijk wil je niet te snel psychologiseren of lichamelijke oorzaken missen. Deze sessie gaat over het gesprek: hoe benoem je stress, hoe voorkom je medicalisering en hoe help je patiënten verder?

   

  Je leert:

  • ✔ stress en angst bespreekbaar maken zonder de klacht te bagatelliseren;
  • ✔ lichamelijke en psychische factoren samen te bespreken;
  • ✔ patiënten praktische vervolgstappen bieden zonder onnodige diagnostiek.
• Nagelafwijkingen: is het wel schimmel? De sprekers zijn Roeland Watjer, Huisarts

  Een afwijkende nagel wordt vaak snel “schimmel” genoemd, maar er kan meer aan de hand zijn: psoriasis, trauma, eczeem, tekorten of soms een signaal van onderliggende ziekte. Deze sessie helpt je om nagelafwijkingen beter te beoordelen en patiënten realistischer te adviseren.

   

  Je leert:

  • ✔ onychomycose onderscheiden van andere nagelafwijkingen;
  • ✔ bepalen wanneer behandeling zinvol is en wanneer niet;
  • ✔ herkennen wanneer aanvullend onderzoek of verwijzing nodig is.

Er bestaat een interessante maakbaarheidsparadox: hoe meer we denken dat gezondheid of geluk binnen ons bereik liggen, hoe ongelukkiger we worden. En niet alleen ongelukkiger, maar ook ‘platter’: want als het geluk binnen handbereik ligt, dan hoeven we het alleen nog maar te bereiken en wordt alles een kwestie van berekenen, regelen en manipuleren. Ook de arts-patiëntrelatie wordt geïnstrumentaliseerd: je belangrijkste taak wordt dan het op bevel uitschrijven van recepten. Bij weigeren klagen lastige patiënten vooral over lastige dokters die het bereiken van het geluk in de weg zouden staan.

In deze lezing een verkenning van de ‘ziekten’ die gelieerd zijn aan het maakbaarheidsdenken, en wat deze ziekten voor u in de spreekkamer kunnen betekenen. Denk hierbij niet alleen aan eisend patiëntengedrag, maar ook aan de constante ondermijning van expertise, en aan allerlei als ziekten vermomde vormen van zelfhaat, ongeluk en wanhoop.